نمایش نوار ابزار

اقتصاد مقاومتی در حوزه سلامت

یکشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۵

 

اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل
اقتصادمقاومتی)  (Resistive economyاصطلاحی است برای اشاره به نظامی ازاقتصاد که بیشترین استواری وتحمل رادربرابر بحرانهای اقتصادی و تحریمها داشته باشد وبتواند دربرابرجنگ اقتصادی دشمن که نوعی جنگ نیمه سخت محسوب می شودتاب آوری داشته باشد.دراقتصاد مقاومتی ما باید ساختار اقتصادی، هزینه ها و درآمدها و بودجه خود را به گونه ای ببندیم که با تغییرات محیط بیرونی استحکام خود را از دست ندهد.

اقتصادمقاومتی برای عملیاتی شدن ،پیش ازهرچیز نیاز به تبیین درست دارد تا از برداشتهای نادرست وسوء تفاهم پیشگیری شود.اقتصاد مقاومتی ،اقتصادی علمی ودرعین حال بومی وبرآمده از فرهنگ داخلی است. خصوصیات اقتصاد مقاومتی عبارتند از:اتکا به دانش وفناوری(اقتصاددانش بنیان)،اتکا به اصل عدالت(اقتصادعدالت بنیان)،درون زابودن(متکی به ظرفیت های داخلی) و برون گرا بودن(گرایش به صادرات وتسخیر بازارهای خارجی)

بنابراین باید توجه داشت که باوجوداینکه  اقتصاد مقاومتی حتما الگوی درست مصرف وبهره وری استفاده ازمنابع موجود را درخودداردولی نباید این مفهوم را محدود به سیاست های انقباضی وریاضت گونه کرد ویا نوعی تنگ نظری وتنگدستی دانست .

شاخص های مهم اقتصاد مقاومتی عبارتنداز تغییر الگوی مصرف، کاهش وابستگی، خوداتکایی، جامعه دارای انسان پویا نه منفعل، با تدبیر عمل کردن برای دفع آفات و کاهش هزینه های مازاد.

 در اقتصاد مقاومتی پیشرفت، توسعه، فن آوری، خلاقیت و  استفاده از ظرفیت های موجود ضروری است. درجامعه اسلامی برخلاف جامعه لیبرال سرمایه داری اقتصاد وسودانگاری محورنیست ، بلکه فرهنگ وبطور ویژه نظام ارزشی محور ومبناست. لذا آگاه سازی آموزش وفرهنگ سازی یک اقدام ضروری در نهاد اقتصاد مقاومتی است.ضرورت مهم ،تولید علم است وضرورت تولید علم کرسی های نقد ونظر وآزاداندیشی وداشتن نگاه نقادانه به فرآورده های علمی دیگران است. باید از ترجمه واقتباس صرف پرهیز کرد.برای یک اقتصاد دانش بنیان توجه به تولید علم با مختصاتی که گفته شد یک امر اجتناب ناپذیر است.

اقتصاد مقاومتی درابعاد مختلف مدیریت جامعه معنا ومفهوم دارد ولازم است بخشهای مختلف بتوانند دراین زمینه سیاست های یک جهت وهماهنگی را پیشه کنند.

ازجمله این بخشها حوزه بهداشت ودرمان و به بیانی دیگر سلامت است.چنانچه در تعریف سلامت انسان ،نگرش اصیل وکل نگر اسلامی را درنظر بگیریم،حوزه سلامت یک حوزه فراگیر است وتقریبا هیچ بخش یا عرصه ای را نمی توان متصور بود که با حوزه سلامت بیگانه وغیر مرتبط باشد.

اقتصاد را بنابه تعریف، شناسایی رفتار عوامل اقتصادی می دانند. عوامل اقتصادی هم شامل سه بخش است:بخش تولید،بخش مصرف و بخش دولت ومدیران.

درحوزه سلامت،بخش تولید شامل ارایه دهندگان خدمات سلامت(جامعه پزشکی وپیراپزشکی)،تولیدکنندگان دارو،وبالاخره تولیدکنندگان اقلام مصرفی وتجهیزات پزشکی است.درحوزه عملکردی جامعه پزشکی،تاکید بر رعایت اصول علمی درارایه خدمات ورعایت اخلاق حرفه ای درپرهیز از سودجویی وتحمیل هزینه به بیمارواقتصادکشور بسیارمهم است. درزمینه تولیددارووتجهیزات پزشکی لازمه اقتصادمقاومتی تاکیدبرتولیدداخلی وارتقاء کیفیت وافزایش بهره وری درجهت رقابت با محصولات خارجی وتسخیر بازارهای خارجی است. خود اتکایی درتولید دارو و تجهیزات ‏پزشکی از بخش‌های مهم مورد نظر است.دراین زمینه سیاست گذاری دولت از یک سو وعزم واراده ملی از سوی دیگر وارتباط معنی دار دانشگاه ،صنعت وکشاورزی بسیار مهم است .

بخش مصرف درحوزه سلامت شامل دریافت کنندگان خدمات سلامت یعنی عموم مردم است.دراین بخش لازمه اقتصاد مقاومتی، افزایش سواد سلامت وتقویت خودمراقبتی ودرنتیجه پیشگیری اولیه است که خودموجب کاهش چشمگیر هزینه های سنگین درمان وهزینه بازتوانی بیماران خواهدشد.همچنین لازم است فرهنگ والگوی استفاده از خدمات بهداشتی ودرمانی درجهت پرهیز از اتلاف منابع واسراف، اصلاح شود.


دربخش دولت ومدیران اجرایی حوزه سلامت،سیاست گزاری درست ،اجرای دقیق ونظارت مهم است. باید شفافیت کافی وجود داشته باشد تاراه برای سوء استفاده وکم کاری بسته شود.سیاست ها باید درجهت بهره وری ورعایت و صرفه جویی هزینه ها در حوزه سلامت باشد.  توسعه خطوط تولید دارو و تجهیزات پزشکی و حمایت از بخش خصوصی ضروری است.

ظرفیت‌های داخلی کشور در حوزه‌هایی مانند کشت گیاهان دارویی، طب سنتی ایرانی، گردشگری سلامت، شرکت‌های دانش بنیان و تولید واکسن علاوه بر اینکه می توانند یاریگر مردم داخل باشند می‌توانند به کمک مردم کشور‌های منطقه هم آمده و درآمد زیادی را برای کشور حاصل کند.

در این بین نباید مسأله اخلاق پزشکی در این حوزه از یاد برد، اصولی که اگر به کار برده شوند بی شک در این حوزه می‌توانند کمک‌های زیادی را هم به نظام سلامت کرده و هم اینکه به اقتصاد مقاومتی نیز کمک کنند؛ تا پیش از آغاز طرح تحول سلامت مسأله‌ای مانند زیر میزی‌ها موجب سلب اعتماد از جامعه پزشکی شده بود طی دو سال اخیر با جراحی نظام سلامت این غده چرکین تقریبا از بین رفت اما در سطحی دیگر همانند تجویز، آزمایش، رادیوگرافی و جراحی بی‌مورد ادامه پیدا کرد. مطمئنا اگر در رابطه با این مسأله هم مسئولان نظام سلامت هم چاره‌ای بیندیشند می‌توان هزینه‌های نظام سلامت را کاهش داده و آن را در جهت ارتقای آگاهی و بهداشت مردم استفاده کرد؛ اگرچه نباید از یاد برد که همچنان اکثریت جامعه پزشکی مورد وثوق مردم بوده و این خود بزرگترین ظرفیتی است که در حوزه اخلاق می‌توان از آن بهره برد.

مساله بسیار مهم دیگر که در حوزه فرهنگ وسواد عمومی معنی دارد وبرای تک تک افرادجامعه معنی دارد،افزایش سواد سلامت است.با افزایش سوادسلامت عمومی، خودمراقبتی تقویت ونهادینه خواهدشد.نتیجه خودمراقبتی ، تقویت پیشگیری اولیه است.در نتیجه هزینه های سنگین درمان وبازتوانی کاهش داده خواهدشد.چراکه آمارها نشان داده اندکه عمده هزینه هادربخش سلامت مربوط به حوزه درمان است. در نظام بهداشت درمان کشور ما که متاسفانه درمان محور است این مساله بیشتر مشهود است. خودمراقبتی موجب کاهش بیماری ها در افراد و کاهش بار بیماری ها بر نظام سلامت، کاهش مراجعه به پزشکان و متخصصان، کاهش مصرف دارو و تجهیزات پزشکی گرانقیمت و در کل پیشگیری از هزینه های سنگین درمان می شود.

طبق بررسی های به عمل آمده در سال ۲۰۱۳ خودمراقبتی موجب کاهش ۷ تا ۲۰ درصدی هزینه های سلامت می شود.از سوی دیگر یک دلار آموزش سلامت ۶.۵ نیم دلار صرفه جویی در منابع سلامت را به دنبال دارد.

انسان سالم برای یک جامعه هم ثروت محسوب می شود، هم محور توسعۀ پایدار است، بنابراین خودمراقبتی راهی است برای داشتن این ثروت گرانبها و توسعه متوازن و پایدار جامعه. انسان سالم خودمراقب بهره وری بالایی دارد و با امید و نشاط بیشتری به کار و تولید ثروت می پردازد.اقتصاد سلامت و بار ناشی از بیماری ها و توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت سه بحث مهم در عرصه سلامت هستند که به چگونگی هزینه های تحمیلی به نظام سلامت از طریق بیمه ها، بیماری ها و طرح های کلان اقتصادی و نتایج آن بر سلامت مردم می پردازند. یکی از بحث های مهم در خود مراقبتی توجه به مؤلفه هایی است که موجب ارتقای سلامت فردی، خانوادگی و اجتماعی می شود، بنابراین توجه به این مقوله در نهایت کمک به اقتصاد سلامت و کاهش بار بیماری ها و همچنین توجه به مؤلفه های اجتماعی مؤثر بر سلامت را در پی دارد.

در کشورمان سالانه ۵۵ هزار نفر بر اثر چاقی، ۱۱ هزار نفر در اثر مصرف سیگار، ۸۶ هزار نفر بر اثر بیماری پرفشاری خون، ۳۴ هزار نفر بر اثر قندخون بالا، ۳۴ هزار نفر به دلیل کلسترول بالا، ۱۹ هزار نفر بر اثر سوانح و حوادث ترافیکی و ۴ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می دهند. بنابراین بخش زیادی از سرمایه های انسانی اعم از نیروهای مولد کشور بر اثر عدم توجه به پیشگیری و خودمراقبتی در سنین ۱۵ تا ۴۵ سالگی یعنی سنین کار و تولید، از دست می روند و هزینه های تحمیلی ناشی از این بخش به کشور گاهی غیرقابل محاسبه است. از سوی دیگر بیماری موجب غیبت نیروی مولد از کار می شود و با خودمراقبتی می توان ۵۰ درصد از غیبت از محل کار را کاهش داد و این یعنی تولید بیشتر و مقاومت اقتصادی بهتر.

 نگاهی گذرا به این مؤلفه ها نشان می دهد که تا چه میزان زیادی می توان هزینه های تحمیلی به کشور را با توانمند سازی فرد، خانواده و جامعه برای خودمراقبتی و سرمایه گذاری در بخش بهداشت عمومی و پیشگیری اولیه از بیماری ها کاهش داد.

 

دکتر مجتبی کرباسی

دیدگاه ها